السيد أحمد الهاشمي ( مترجم وشارح : حسن عرفان )

384

جواهر البلاغة ( فارسى )

تمرين عيّن أسباب الوصل و الفصل فى الأمثلة الآتية : انگيزه‌هاى وصل و فصل را در مثالهاى آينده ، مشخص كن . 1 - مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ وَلَدٍ وَ ما كانَ مَعَهُ مِنْ إِلهٍ إِذاً لَذَهَبَ كُلُّ إِلهٍ بِما خَلَقَ وَ لَعَلا بَعْضُهُمْ عَلى بَعْضٍ ، سُبْحانَ اللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ . « 1 » خداوند ، هرگز فرزندى اتخاذ نكرده است و هرگز خدايى با او شريك نبوده و اگر شريكى بود هرخدايى به سوى مخلوق خود مىگراييد و بعضى از خدايان بر بعض ديگر ، برترى مىجست . پاك و منزه است خداوند ، از آنچه مشركان وصف مىكنند . دو جملهء نخست ، هردو خبريه است لفظا و معنا و جامع نيز دارد از اينرو جملهء دوم بر جملهء اول عطف شده است . اما جملهء « سُبْحانَ اللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ » چون جمله‌اى است كه براى تنزيه و پيراستن خداوند متعال ، به كار آمده بر جمله‌هاى پيشين عطف نشده است . 2 - و قال اللّه تعالى : « قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِمْ وَ يَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذلِكَ أَزْكى لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِما يَصْنَعُونَ . « 2 » خداى و الا فرمود : به مؤمنان بگو : چشمهايشان را از ناروا فرو گيرند و دامنهايشان را پاس دارند اين كار ، براى آنان ، پيراسته‌تر است . بىشك ، خداوند به كارهايى كه مىكنند ، آگاه است . جملهء « يحفظوا » بر « يغضوا » عطف شده است . و جملهء « إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِما يَصْنَعُونَ » چون لفظا و معنا خبريه است بر ماقبلش عطف نشده است . گفتنى است كه : دو جملهء اول در حكم امر و انشاء است . و انگيزهء وصل ، تناسب در خبريه بودن لفظ و انشاييه بودن معناست . 3 - و قال تعالى : لَهُ مَقالِيدُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ وَ يَقْدِرُ إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ . « 3 » كليدهاى آسمانها و زمين ، براى خداوند است براى هركه بخواهد روزى را گسترش مىدهد و براى هركه بخواهد ، تنگ مىگيرد بىشك او ، به همه چيز آگاه است . جملهء

--> ( 1 ) . مؤمنون ، 91 . ( 2 ) . نور ، 30 . ( 3 ) . شورى ، 12 .